Domain nedir?
Domain, yani alan adı, internette bir web sitesine veya çevrim içi hizmete ulaşmak için kullanılan kolay hatırlanabilir adrestir. Teknik olarak internet üzerindeki cihazlar ve sunucular IP adresleriyle haberleşir. Ancak 192.0.2.1 gibi sayısal adresleri hatırlamak zor olduğu için domain sistemi kullanılır.
Örneğin example.com bir alan adıdır. Kullanıcı bu adresi tarayıcıya yazdığında DNS sistemi alan adını ilgili sunucunun IP adresiyle eşleştirir ve ziyaretçiyi doğru web sitesine yönlendirir.
Bir domain genellikle iki temel bölümden oluşur. example.com adresinde example seçilen alan adı, .com ise alan adı uzantısıdır. .com, .net, .org, .io gibi genel uzantıların yanında .tr ve .com.tr gibi ülke veya bölge odaklı uzantılar da bulunur.
Alan adı nasıl kaydedilir?
Bir alan adını kullanabilmek için öncelikle kayıt edilebilir durumda olması gerekir. Alan adlarının kayıt süreçleri uzantıya göre farklı kuruluşlar tarafından yönetilir.
Son kullanıcı domaini doğrudan kayıt sisteminden değil, genellikle bir registrar, yani yetkili alan adı kayıt firması üzerinden satın alır veya kaydeder. Kayıt sırasında alan adı belirli bir süre için tahsis edilir. Bu süre çoğu zaman bir yıl veya daha uzun olabilir.
Domain kaydı kalıcı bir satın alma değildir. Kayıt süresi sona ermeden önce alan adının yenilenmesi gerekir. Yenileme yapılmazsa domain belirli aşamalardan geçtikten sonra yeniden kayıt edilebilir hale gelebilir.
Bu nedenle aktif kullanılan alan adlarında bitiş tarihinin düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir.
WHOIS kaydında hangi bilgiler bulunur?
Bir domain kaydedildiğinde alan adına ilişkin bazı teknik bilgiler kayıt sisteminde tutulur. Bu bilgiler WHOIS veya günümüzde giderek daha yaygın kullanılan RDAP sistemleri üzerinden sorgulanabilir.
Sorgulama sonucunda alan adına bağlı olarak şu bilgiler görülebilir:
- Domainin kayıt tarihi
- Mevcut kayıt süresinin bitiş tarihi
- Son güncelleme tarihi
- Registrar yani kayıt firması
- Domain durum kodları
- Nameserver bilgileri
- DNSSEC durumu
- Alan adının bağlı olduğu kayıt sistemi
Eskiden domain sahibinin adı, e-posta adresi ve iletişim bilgileri WHOIS kayıtlarında daha sık açık olarak görülebiliyordu. Günümüzde ise kişisel verilerin korunmasına yönelik uygulamalar nedeniyle bu bilgilerin önemli bir bölümü gizlenebiliyor.
Bu yüzden bir WHOIS sorgusunda domain sahibinin adının görünmemesi, alan adıyla ilgili kayıt bulunmadığı anlamına gelmez.
Domain ile DNS arasındaki fark nedir?
Domain ve DNS birbiriyle bağlantılı olsa da aynı şey değildir. Domain, kullanıcının gördüğü ve hatırladığı internet adresidir. DNS ise bu alan adını doğru IP adresine yönlendiren sistemdir.
Örneğin bir kullanıcı alan adınızı tarayıcıya yazdığında DNS kayıtları devreye girer ve hangi sunucuya bağlanılması gerektiğini belirler.
Web sitesi taşındığında veya hosting değiştirildiğinde DNS kayıtlarının güncellenmesi gerekebilir.
Domain alırken nelere dikkat edilmeli?
Yeni bir alan adı seçerken yalnızca kısa ve akılda kalıcı olmasına bakmak yeterli değildir. Domainin geçmişi, daha önce nasıl kullanıldığı ve mevcut kayıt durumu da kontrol edilmelidir.
Daha önce kullanılmış bir alan adını satın almadan önce WHOIS/RDAP bilgileri, DNS kayıtları ve mümkünse geçmiş kullanım kayıtları incelenmelidir. Özellikle marka oluşturulacak projelerde alan adının yazımının kolay olması, gereksiz tire veya karmaşık karakterler içermemesi avantaj sağlar.
Whoisera üzerinden bir alan adının WHOIS/RDAP kayıtlarını, DNS bilgilerini ve diğer teknik verilerini kontrol ederek domain hakkında hızlı biçimde temel bilgi edinebilirsiniz.